Jak poruszać się po via ferratach - blog Skalnik
Jak poruszać się po via ferratach
ferrata drachenwand na pierwszym planie skała i lina stalowa, pośrodku kobieta w kasku i uprzęży, w tle widać jezioro i sąsiednie góry
Pasja

Jak poruszać się po via ferratach

Beata Nawrotkiewicz / 16 kwietnia 2021

Via ferraty zdobywają coraz większe rzesze fanów, mimo że w naszych górach takich szlaków nie znajdziecie. To rzeczywiście specyficzna turystyka, którą trzeba uprawiać z głową i zgodnie z paroma zasadami. Przeczytaj ten krótki poradnik o tym, jak bezpiecznie poruszać się po via ferratach.

Via ferrata to szlak górski, często prowadzony graniami, kanionami, skalnymi odcinkami pionowymi lub trawersami. Nazwa via ferrata to z włoskiego żelazna droga – charakterystycznym elementem, z którym są kojarzone ferraty, jest stalowa linka biegnąca wzdłuż takiego szlaku. Jednak najczęściej oprócz niej występują też sztuczne ułatwienia osadzone w ścianach, które sprawiają, że wędrówka jest w ogóle możliwa i bezpieczna. Najczęściej spotykane to klamry, drabiny, mostki czy sztychy (pręty). Pokonywanie via ferrat nie wymaga specjalnych umiejętności np. wspinaczkowych, ale dobra kondycja jest wskazana. Trzeba się też liczyć ze sporą ekspozycją, co może być ważne dla osób z lękiem wysokości czy przestrzeni.

Sprzęt na via ferraty

Via ferraty uchodzą za szlaki bezpieczne. Jednak czasem to bezpieczeństwo bywa pozorne i warto mieć to na uwadze, szczególnie przy pierwszym wyjeździe. Na pewno podstawową zasadą jest posiadanie atestowanego sprzętu ferratowego i wyposażenia górskiego. Na taki zestaw via ferrata składają się:

  • uprząż biodrowa – wygodna i dopasowana, w tej roli znakomicie sprawdzają się uprzęże wspinaczkowe
  • lonża via ferrata z absorberem – koniecznie od renomowanych producentów, atestowana i przeznaczona na via ferraty
  • dodatkowa pętla wspinaczkowa i karabinek stalowy – koniecznie atestowane
  • kask wspinaczkowy – na głowie zawsze, dopasowany i zapięty pod brodą (zobacz kaski wspinaczkowe)
  • rękawiczki – pełne lub do połowy palców

Pamiętaj, że dobra lonża via ferrata to taka, której karabinki bez problemu obsługujesz – otwierasz i blokujesz – jedną ręką. Spróbuj rozwiązań kilku producentów, żeby wybrać sobie najbardziej wygodny model. Przepinanie karabinków to czynność, którą podczas przechodzenia ferraty wykonujesz kilkaset razy. Czasem musisz to zrobić jedną ręką w niezbyt wygodnej pozycji. Zatem otwieranie karabinków lonży musi być prawie jak odruch.

Jeszcze parę lat temu – gdy lonże miały karabinki zakręcane – rekomendowano zapinanie ich naprzemiennie (jedno ramię z zamkiem przy skale, drugie – od skały). Obecnie karabinki automatycznie blokują się po zwolnieniu ręki i zasada ta nie jest już tak restrykcyjna. Choć nadal mile widziana.

na pierwszym planie lina stalowa o przebiegu poziomym (trawers), nieco w głębi kobieta, która przypięta jest do liny za pomocą lonży via ferrata i lonży odpoczynkowej, za nią widoczna jeszcze jedna osoba - trawers poprowadzony nad jeziorem, w tle widoczny ośnieżony szczyt
Czekając na trawersach korzystaj z dodatkowej lonży tzw. odpoczynkowej.

Dodatkowe wyposażenie, które może się przydać:

  • lina (np. połówkowa) – na pewno niezbędna na ferraty pokonywane z dziećmi, ale przydatna także na trudniejszych ferratach dla mniej sprawnych uczestników,
  • bloczek do lin stalowych z dodatkowym karabinkiem – na ferraty, w których opisie jest informacja o tzw. tyrolkach,
  • buty w góry – według mnie wygodniejsze są krótkie, ale to kwestia wyboru, ważniejsza jest twarda podeszwa z dobrym tarciem,
  • plecak – najlepszy ok. 30-litrowy mieszczący wodę, przekąski, w którym znajdzie się kurtka przeciwdeszczowa, softshell,
  • zapas wody, nakrycie głowy i krem z filtrem – szczególnie ważne na letnich wypadach a także wielogodzinnych ferratach.

Poruszanie się po ferratach

Wepnij się w stalową linkę od razy, gdy tylko się ona pojawia – zamocowano ją w takim miejscu na pewno nie bez przyczyny. Może to być wyślizgana skała, kruchy teren, wąskie przejście. Najczęściej na początku via ferraty znajdziesz tablicę informacyjną ze schematycznym przebiegiem szlaku, jego wyceną oraz przypomnieniem o konieczności posiadania lonży i kasku (to absolutne minimum).

zielona tablica informacyjna z dużym napisem Kletterstiege via ferrata, na tablicy schematyczny przebieg via ferrat
Tablica z informacjami o przebiegu trzech via ferrat i wycenami poszczególnych odcinków.

Zawsze wpięta lonża

Stalowa lina, biegnąca wzdłuż ferraty, podzielona jest na odcinki. To właśnie między nimi przepinasz swoją lonżę. Pamiętaj, żeby zawsze co najmniej jedno ramię lonży było wpięte do linki. Nigdy nie wypinaj ich jednocześnie – wystarczy bowiem chwila nieuwagi, poślizgnięcie, strącony u góry kamień i nieszczęście gotowe.

Jedna osoba na odcinku via ferraty

Linkę stalową na odcinki dzielą zazwyczaj kotwy, którymi lina przytwierdzona jest do skały. Czasem zdarza się sztuczne dzielenie na odcinki (bez punktu mocowania w skale), głównie ze względów bezpieczeństwa oraz płynności ruchu na ferracie. Kiedy szlak biegnie poziomo do jednego takiego odcinka wpięta może być tylko jedna osoba. Zasada ta zmienia się na odcinkach o przebiegu pionowym – zostaw minimum jeden odcinek wolny między tobą, a osobą z przodu.

pionowy odcinek ferraty, na pierwszym planie widoczny mężczyzna, który patrzy na fotografa, dużo powyżej widać drugą osobę, poruszającą się do góry
Na pionowych odcinkach ferraty zachowaj szczególną ostrożność i zwiększ odstęp między tobą a osobą, która jest wyżej

Daj się wyprzedzić

Tempo poruszania się po ferracie zależy nie tylko od twojej kondycji, ale też od zatłoczenia szlaku. Pamiętaj, żeby nie wstrzymywać niepotrzebnie ruchu (na przykład przez robienie co kilka minut zdjęć). Jeśli widzisz, że doganiają cię szybsi „zawodnicy”, lepiej dać im się wyprzedzić w dogodnym miejscu, niż narzucić sobie zbyt szybkie tempo – opadniesz wtedy zbyt szybko z sił, może się ono także potencjalnie przełożyć się na zmniejszoną ostrożność. Jeśli przed tobą są osoby wolniejsze, nie naruszaj zasad bezpieczeństwa (np. przez wpinanie się jako druga osoba do odcinka liny). Po prostu w dogodnym miejscu zaproponuj zmianę kolejności wędrówki.

Zagrożenia na ferratach

Jeśli trzymasz się zasad, poruszanie się po ferratach jest aktywnością bezpieczną. Warto jednak wiedzieć, że odpadnięcie to absolutna ostateczność i robi się wszystko, żeby do takiej sytuacji nie dopuścić. Wszystko, to znaczy?

Trudności via ferraty

Mierz zamiary według swoich sił. Znaj swoje możliwości, ograniczenia, kondycję, nie porywaj się na trudne (D), bardzo trudne (E) i ekstremalne (F) via ferraty, jeśli masz jedynie niewielkie z łatwiejszymi. Sprawdź w opisach ferrat, na czym polega ich trudność, ponieważ są one bardzo subiektywne. Dla niektórych osób mostek linowy będzie przeszkodą zapierającą dech, inni przejdą po nim bez większego stresu. Chcesz dopiero załapać ferratowego bakcyla? Wybierz szlak via ferrata dla początkujących i stopniowo zwiększaj trudność. Czeski Děčin ma pod tym względem wiele do zaproponowania.

Kiedy nie wolno wchodzić na via ferratę

Śledź prognozę pogody i unikaj wchodzenia na ferratę, gdy skała jest mokra. Niekiedy zresztą za takie postępowanie nakładane są mandaty (takim przykładem jest ferrata Nonnensteig w Jonsdorfie). W Austrii bywają ferraty zamykane okresowo, najczęściej na zimę. Sprawdź czy w okresie, w którym tam pojedziesz, dostępne będą upatrzone percie. Z drugiej strony letnie wyprawy to także wyzwanie logistyczne jeśli chodzi o zaopatrzenie w wodę – weź duży zapas płynów, szczególnie, gdy przejście ferraty zajmuje wiele godzin a na schemacie nie zostały zaznaczone źródła wody.

tabliczka przytwierdzona do skały z napisami w j. niemieckim, czeskim i angielskim informującym o zakazie wejścia w okresie od 15 grudnia do 31 marca każdego roku
Ferrata Nonnensteig w Jonsdorfie jest zamknięta od 15 grudnia do końca marca każdego roku.

Sprawdzaj sprzęt ferratowy

Dbaj o swój sprzęt, od niego zależy twoje bezpieczeństwo na via ferratach, a pośrednio także innych osób. Pożyczaj go tylko osobom zaufanym, które wiedzą, jak się z nim obchodzić. Przed sezonem zrób pełny przegląd zwracając uwagę na stanu karabinków, ramion lonży, pętli do łączenia z uprzężą i absorbera. Jeśli pojawi się jakakolwiek wątpliwość, możesz zwrócić się o pomoc do specjalistów, którzy wykonują przeglądy SOI. Natomiast po każdym wyjeździe minimum to szybka kontrola sprawdzenie stanu ekwipunku – szczególnie absorbera. Jakiekolwiek uszkodzenie go równa się wycofaniem lonży z użytkowania.

Ruszasz na via ferraty? Sprawdź nasz cykl artykułów o via ferratach.

Spodobał Ci się ten artykuł? Podziel się nim:
Zobacz również: