Górskie wędrówki po tradycyjnych szlakach z czasem mogą przestać wystarczać osobom, które oczekują od wyprawy czegoś więcej niż klasycznego trekkingu. Idealnym pomostem między turystyką pieszą a zaawansowaną wspinaczką górską są via ferraty – ubezpieczone trasy wyposażone w system stalowych lin, klamer i drabinek mocowanych bezpośrednio w skale. Tak zwane „żelazne trasy” często pozwalają na bezpieczne pokonywanie pionowych, mocno eksponowanych ścian bez konieczności zakładania skomplikowanej asekuracji z liny oraz kości. I choć kolebką tych tras są włoskie Dolomity, infrastruktura ta coraz prężniej rozwija się również w granicach naszego kraju.
Zobacz, jak stawiać pierwsze kroki na polskich ferratach, jakich błędów unikać oraz jaki szpej spakować do plecaka, by bezpiecznie cieszyć się wyzwaniem!
Via ferrata, nazywana w języku polskim „żelazną drogą”, to szlak turystyczno-wspinaczkowy, który poprowadzono przez trudny, stromy lub wybitnie eksponowany teren skalny. Cała trasa posiada stałe zabezpieczenie w postaci stalowej liny rozpiętej wzdłuż szlaku oraz klamer i metalowych drabinek, które służą za sztuczne stopnie i chwyty.
Pierwsze tego typu konstrukcje inżynierowie wybudowali w Dolomitach w trakcie trwania I wojny światowej. Miały one wówczas za zadanie ułatwić szybkie i bezpieczne przemieszczanie się oddziałów wojskowych przez wysokie przełęcze. Dziś via ferraty stanowią komercyjną i rekreacyjną atrakcję, która pozwala osobom bez potężnego doświadczenia alpinistycznego posmakować dużej ekspozycji.
Trasy via ferrata podlegają międzynarodowej klasyfikacji trudności, która jest wyrażana w skali literowej od A do E. Zrozumienie tych oznaczeń pozwala na dobranie wyzwania do swoich realnych możliwości motorycznych.
Historia rozwoju żelaznych dróg w Polsce jest stosunkowo krótka, ale niezwykle dynamiczna. Pierwsze profesjonalne instalacje powstały na terenie rezerwatu Kadzielnia w Kielcach oraz w karkonoskich formacjach granitowych, co natychmiast wywołało falę popularności tej dyscypliny w kraju. Dzisiejszy rdzeń polskiej infrastruktury ferratowej skupia się wokół tych dwóch regionów, jednak perspektywy rozwoju sieci są bardzo obiecujące. Władze oraz inwestorzy prowadzą zaawansowane plany projektowe mające na celu otwarcie kolejnych tras, a wśród najpoważniej rozważanych lokalizacji wymienia się jurajski Ryczów oraz Szydłowiec.
Via ferrata „Dwie Skałki” to pierwsza, w pełni profesjonalna i pionierska instalacja tego typu w Polsce. Została ona zlokalizowana w dawnym kamieniołomie wapiennym na terenie rezerwatu krajobrazowego Kadzielnia w Kielcach, w województwie świętokrzyskim.
Całkowita długość tej trasy wynosi około 140 metrów ubezpieczonego odcinka skalnego. Atrakcję można ukończyć widowiskowym zjazdem tyrolką, która pzoostaje zawieszona wysoko nad dnem wyrobiska.
Kolejnym ważnym punktem na mapie Polski jest via ferrata zlokalizowana na Kruczych Skałach w Karkonoszach. Instalacja ta ma długość około 120 metrów i, choć jest krótsza od świętokrzyskiej rywalki, charakteryzuje się zdecydowanie bardziej wymagającym, sportowym profilem: szlak poprowadzono po naturalnych, twardych skałach granitowych, które oferują widowiskowe fragmenty pionowe oraz krótkie, siłowe przewieszenia. Asekuracja opiera się na gęsto rozmieszczonych punktach kotwiących oraz stalowej linie.
Odpowiedzialna wspinaczka na żelaznych drogach jest możliwa wyłącznie, gdy stosuje się nowoczesny, atestowany szpej. Oznacza to, że musi on bezwzględnie spełniać surowe, europejskie normy EN dla sprzętu alpinistycznego.
Przed wyjściem na trasę zadbaj o ochronę swojego ciała. Zacznij od głowy – w Twoim wyposażeniu nie może zabraknąć bezpiecznych i wytrzymałych kasków wspinaczkowych, które chronią głowę nie tylko przed skutkami uderzeń o skałę, ale również przed spadającymi odłamkami.
Podstawowy, obowiązkowy zestaw asekuracyjny każdego użytkownika via ferraty składa się ze zintegrowanych komponentów. Są to:
Wszystkie elementy z absorberem energii są urządzeniami jednorazowego użytku — po zatrzymaniu lotu lonża ulega bezpowrotnemu zniszczeniu i musi zostać natychmiast wymieniona na nową.
Kompletne wyposażenie warto uzupełnić o akcesoria, które podnoszą przyczepność oraz chronią skórę przed bolesnymi urazami. Jeśli chcesz czuć się maksymalnie swobodnie w trakcie pokonywania pionowych tras ferratowych, komfort ruchu zapewni Ci profesjonalna odzież wspinaczkowa.
Rękawiczki ferratowe z grubą warstwą skórzaną lub syntetyczną w strefie chwytu zabezpieczają dłonie przed otarciami, pęcherzami oraz ostrymi, metalowymi drutami, które mogą odstawać od stalowej liny.
Odpowiednie buty podejściowe z agresywnym, głębokim bieżnikiem gwarantują pełną stabilność na śliskich podejściach. Upewnij się, że buty są dobrze dobrane, a także wodoodporne.
Polskie via ferraty to fantastyczna, niezwykle widowiskowa propozycja dla wszystkich osób, które chcą bezpiecznie rozwijać swoją górską pasję w stronę zaawansowanego wspinania w pionie. Pamiętaj jednak, że płynne i bezstresowe pokonywanie eksponowanych ścian na Kadzielni czy w Karkonoszach zależy bezpośrednio od Twoich umiejętności technicznych, pokory wobec pogody, a także od sprawności technicznej używanego szpeju.
Planujesz swój pierwszy weekend na żelaznych drogach w Polsce? Odwiedź wyspecjalizowany sklep dla miłośników wspinaczki i skompletuj certyfikowany zestaw asekuracyjny, który pomoże zapewnić Ci stabilność oraz pewność chwytu na każdej via ferracie w kraju!
