Ile butów potrzebujesz przetestować, by znaleźć ten odpowiedni? Do trzech razy sztuka…? W przypadku butów La Sportiva to powiedzenie zupełnie się nie sprawdza! Po raz trzeci testuję buty tej marki i trzeci raz przekonuję się, że to buty, w których zajdę daleko i wysoko. Ale zacznijmy od początku.
Nie wiem skąd ten włoski geniusz, ale to jest po prostu fakt. Odpowiedz sobie na dwa proste pytania: ile znasz dobrych marek butów trekkingowych i ile z nich to marki rodem z Włoch? Wymieniać można długo, ale wśród listy zaszczytnych marek, zawsze szybko pojawi się La Sportiva. 98 lat tradycji zobowiązuje, ale też 98 lat istnienia marki, to niemal cały długi wiek doświadczenia, który przekłada się na to, że projektanci marki wiedzą, jak wykonać solidne i jednocześnie wygodne buty w góry. Takie są właśnie buty La Sportiva TX 5 EVO GTX.
Zaskoczyłem się. Najpierw przymierzyłem buty, potem wziąłem do ręki katalog. Buty TX 5 EVO GTX znalazłem w katalogu marki wśród modeli z serii mountain hiking, a więc butów przeznaczonych dla turystów, którzy wyruszają na jedno- i wielodniowe wycieczki w góry. Ich wygląd i zastosowane sugerował bardziej techniczne przeznaczenie, a jednak okazuje się, że proste wyciągi wspinaczkowe i podejścia pod skalne ściany, to wcale nie podstawowe zastosowanie dla tego modelu. Ten model stworzono dla turystów i trekkerów.
Buty sprawiają wrażenie bardzo solidnie wykonanego i technicznego obuwia. W istocie tak jest. Głównymi zadaniami, jakie projektanci mają dla tych niskich butów trekkingowych, są aktywności takie jak:
To wszystko sprawia, że mogłem naprawdę sprawdzić ten model w terenie, do jakiego został on stworzony!
Niskie buty trekkingowe La Sportiva ruszyły ze mną na szlaki z początkiem wiosennego sezonu turystycznego. Postanowiłem przetestować je w czasie mojej przewodnickiej pracy, w tym zmiennym okresie, gdy w górach można liczyć zarówno na niskie temperatury, deszcz, poranną rosę, ale też pierwsze ciepłe dni. Buty wykonane są z solidnych materiałów i wyposażone w membranę, dlatego uważam, że były to idealne warunki na ich wykorzystanie.
Dopasowanie obuwia i przyczepność podeszwy to ważna cecha butów w góry. Szczególnie w niskich butach górskich musisz zadbać, by buty pasowały na twoją stopę. Niczego tu nie nadrobi wysoka cholewka i silne wiązanie butów.
Żeby być pewnym takich butów, trzeba też wielu kilometrów, różnych nawierzchni, a najlepiej różnych rodzajów skał. Jak dotąd buty testowałem tylko w Sudetach, ale przejechały ze mną niemal cały ten łańcuch górski: od Gór Łużyckich na zachodzie, przez Karkonosze i Góry Stołowe, po Masyw Śnieżnika na Wschodzie! Dzięki temu mogłem sprawdzić je na prostych piaszczystych szlakach polskich i czeskich Gór Stołowych oraz w ich przyczepnym piaskowcu, na kamienistych ścieżkach Karkonoszy i Masywu Śnieżnika w granitach i gnejsach, a także na leśnych ścieżkach i podłożach z fonolitu w Górach Łużyckich.
Taka różnorodność pozwala sprawdzić, czy buty oferują wygodę i dopasowanie w każdym terenie oraz jak ich podeszwa trzymać się będzie różnych podłoży.
Miałem obawy. Różne buty serii TX, bardzo różnie układały się na moich stopach. Niektóre modele z tej rodziny – TX4 – wydawały mi się delikatnie zbyt wąskie, więc założyłem, że zanim rozpocznę test, wezmę do przymiarki buty w moim rozmiarze i w rozmiarze o pół numera większym. Moje obawy mogłem włożyć między bajki… Te większe były kompletną klapą, a TX 5 EVO GTX w moim rozmiarze okazał się idealnie dopasowany.
Dużym atutem tych butów jest ich konstrukcja w przedniej części. Docenią ją użytkownicy poszukujący butów, w których jest dość miejsca na palce. Nie musisz mieć nawet wcale przesadnie szerokiej stopy, by docenić komfort w tej strefie.
Od lat w butach niskich w góry wykorzystuje się systemy sznurowania zaczerpnięte z butów wspinaczkowych. W butach TX 5 EVO GTX wiązanie zaczyna się blisko palców, ale bez zbędnej przesady. Na całej długości cholewki, można precyzyjnie wyregulować sznurowadła. Pod sznurowadłami znajduje się wygodny i połączony w rozwiązaniu gusseted tongue język, który doskonale układa się po zasznurowaniu butów. Dzięki takiej konstrukcji buty są szczelne i chronią nie tylko przed wilgocią, lecz także przed dostawaniem się zabrudzeń, piasku, kamyczków do wnętrza cholewki. Raz zasznurowane buty, leżą dobrze przez większy czas wędrówki, a to duży plus, gdy nie musisz o nich myśleć i schylać się, by ciągle coś dociągać i regulować.
Dzięki możliwości dobrego dopasowania buty też współpracują ze stopą na różnych podłożach i na nierównościach terenu. Nawet na nierównych kamienistych ścieżkach, nie odczuwałem, że stopa cokolwiek rusza się w obuwiu. Wybór sztywnych i niedopasowanych butów w górski teren to zmora. Wtedy łatwo o kontuzję, brak precyzji w stawianiu stopy, nie mówiąc już o wygodzie. W butach La Sportiva TX 5 EVO GTX – nic z tego!
Oczywiście musisz pamiętać, że każda stopa jest inna, a buty produkuje się na różnych kopytach szewskich. Trzeba znaleźć odpowiednią parę, by czerpać maksimum przyjemności z górskiej wędrówki. Na szczęście mogę przyznać, że kształt mojej stopy i wyprofilowanie tych niskich butów La Sportiva, to po prostu perfect match.
Vibram to, vibram tamto… czy słynny Vibram to najlepsze rozwiązanie dla butów w góry? Nie potwierdzam i nie zaprzeczam. Vibram to jakość sama w sobie, ale miewałem buty na innych podeszwach i byłem zachwycony.
Z tego powodu zawsze wolę powiedzieć sprawdzam. Oczywiście żółty ośmiokąt vibrama pod podeszwą daje dużą szansę, na satysfakcję, ale wiele zależy od rodzaju gumy, bieżnika i detali, które potrafią robić robotę w terenie.
Buty La Sportiva TX5 EVO GTX wykorzystują podeszwę Vibram Megagrip. Jest to taka mieszanka, której priorytetem jest zapewnienie przyczepności. Katalog rodzajów skał i zmienność podłoża, po jakich chodziłem w tych butach, pozwala mi stwierdzić, że podeszwa po prostu trzyma. Mogę stąpać pewnie po gruncie, ze wzrokiem wbitym choćby w linię horyzontu!
Na mokrej i suchej skale, buty dawały mi poczucie bezpieczeństwa. Na sypkich i błotnistych nawierzchniach rewelacyjnie radził sobie natomiast ich bieżnik. Zastosowane w nim takie elementy jak Impact Brake System, też są wsparciem dla stóp. Nie lubię schodzić, wolę męczyć się pod górkę. Dwie pary moich butów La Sportiva wykorzystują to rozwiązanie i warto przyznać, że tak w butach TX5 EVO TX, jak i modelu Aequilibrium Trek GTX, czuję kontrolę, gdy tracę metr za metrem i wracam w doliny.
Pewien jestem przyczepności. Czas pokaże, jakie będzie tempo zużycia gumowej mieszanki podeszwy. Dwie rzeczy są jednak pewnie. Jedna – podeszwa musi być z odpowiednio miękkiej gumy, by być przyczepna. Stąd wniosek, że też musi się ścierać. I druga sprawa – nawet po zużyciu się podeszwy, w przypadku tego modelu nie musisz rozstawać się z tym obuwiem… Jak to?
Tak to! Nawet gdy podeszwa tych butów zacznie wyglądać jak opona typu slick, buty La Sportiva mogą odzyskać drugie życie. Projektanci stworzyli te buty przy zastosowaniu specjalnej platformy o nazwie Resole Platform. Dzięki specjalnej konstrukcji podeszwy, po zużyciu bieżnika, można oddać buty do serwisu i wymienić podeszwę zewnętrzną na zupełnie nową.
Uważam, że to świetne posunięcie marki La Sportiva. Spędzam w górach dużo czasu i szybciej zużywam podeszwy, niż niszczę cholewki swoich niskich butów trekkingowych. Dzięki możliwości wymianie podeszwy nie tylko można dłużej cieszyć się użytecznością swoich dopasowanych i sprawdzonych już na szlakach butów, lecz także sprawić, że wolniej przyrastać będzie górka śmieci na naszej planecie. Tony ubrań i butów zalegają na śmietniskach całego świata. Tak odpowiedzialne działanie powinno być standardem, a nie bonusem. Trzymam kciuki, by tak właśnie się stało.
Buty TX5 EVO GTX to model, na który powinni zwrócić uwagę przede wszystkim wymagający użytkownicy. Dobór materiałów i staranne wykonanie zdradzają, że to obuwie dla osób, które często są w górach i które poszukują konstrukcji o zaawansowanych rozwiązaniach.
Buty przeznaczone są do hikingu i trekkingu, stąd też uzyskały odpowiednią amortyzację. Odpowiada za nią śródpodeszwa z elastyczną pianką. Amortyzującą rolę spełnia także wspomniany już system Impact Brake System. Pod piętą nawet z zewnątrz widać amortyzującą strefę! Taka konstrukcja, wsparta dodatkowo wkładką Ortholite, pozwala wędrować długo i przy zachowaniu komfortu.
Kolejna cecha – buty są gotowe na starcie z trudnym terenem. Pełny gumowy otok w najniższej części cholewki, każe mi wierzyć, że ochrona jest na najwyższym poziomie. Pociągnięty jest on wysoko pod piętę butów, co zdradza, że La Sportiva nie przyjmuje w tym względzie żadnych kompromisów. Tę ochronę gwarantuje w newralgicznym miejscu ponadto czubek buta. Przy przypadkowym uderzeniu o kamienie, skały, korzenie, w tych butach chroni panel z gumy będący integralną częścią zewnętrznej podeszwy.
I na koniec detal, który cieszy, minimalistyczne pętelki na końcach butów. Czy to komuś potrzebne? Przy zakładaniu obuwia może nie, ale jeśli zabierzesz buty na podejście pod wspinaczkową ścianę, trekking, gdzie trzeba przejść przez górski potok, pętelka przyda się, by zawiesić buty szybko na plecak. Jak dla mnie bomba.
***
Czy coś bym w tych butach zmienił? Tak. Z przyjemnością powitałbym w katalogu marki ten sam model bez membrany GORE-TEX. Z zasady, zimą wybieram wysokie buty z membraną, latem raczej sięgam po niskie buty trekkingowe i podejściówki bez membrany, ale jak wiadomo, zasady są czasem po to, by je łamać. Model TX5 EVO GTX wyposażony jest w wodoodporną i oddychającą membranę GORE-TEX Extended Comfort, czyli najbardziej oddychającą z wersji wodoodpornych laminatów stosowanych w butach. Testując buty wczesną wiosną, zyskałem ochronę przy zmiennej pogodzie, w deszczowe dni i na szlakach, gdzie trzeba było iść wśród mokrej od trawy rosy. Teraz czas na dalsze testy: testy przy wyższych temperaturach, które sprawdzą oddychalność, a także wycieczki w wyższe góry i na bardziej techniczne szlaki. Z niecierpliwością czekam na to, jakie doświadczenia przywieziemy z tych przygód.
